 |
Zubar da ciki da gishiri benefits |
Zubar da ciki da gishiri benefits: Gaskiya da haɗarin da likitanci ya tabbatar, dalilin gujewa hanyoyin gida, da muhimmancin neman kulawar ƙwararru.
Mutane da yawa suna neman bayani kan “zubar da ciki da gishiri benefits”, amma wannan bincike yawanci yana fitowa ne daga jita-jita ko bayanan gargajiya da ba su da tushe na likitanci. Wannan rubutu na ilimi ne (informational) domin ya fayyace gaskiya, ya nuna abin da kimiyya ta tabbatar, da kuma haɗarin da ke tattare da amfani da gishiri ko duk wata hanya ta gida wajen zubar da ciki.
Muhimmi: Wannan ba jagorar yin zubar da ciki ba ce, kuma ba ta ƙarfafa kowace hanya mai haɗari ba. Manufar ita ce kare lafiya da ba da sahihin bayani.
Menene ake nufi da “zubar da ciki da gishiri”?
A cikin al’adu daban-daban, ana yada ra’ayin cewa shan ko amfani da gishiri (salt) zai iya jawo zubar da ciki. Wannan ra’ayi ba shi da hujjar likitanci, kuma babu wata ƙungiyar lafiya mai sahihanci da ta amince da shi.
A hakikanin gaskiya, gishiri sinadari ne na abinci (sodium chloride). Amfaninsa da yawa ko a hanyoyi marasa dacewa na iya jawo guba, rashin daidaiton electrolytes, da haɗarin rai, ba tare da wata fa’ida ta likita ba.
 |
| Zubar da ciki da gishiri benefits |
Shin akwai “benefits” na zubar da ciki da gishiri?
A takaice: A’a.
Babu wani benefit da aka tabbatar ta hanyar binciken kimiyya. Abin da ake kira “fa’ida” a yawancin labarai kuskure ne ko ɗaukar sakamako mai haɗari a matsayin alheri.
Abin da kimiyya ta ce
- Babu wani gwaji ko shawarwarin likitoci da ke nuna gishiri na zubar da ciki cikin aminci.
- Ƙarin sodium na iya haifar da hawar jini, lalacewar koda, bugun zuciya, ko mutuwa a wasu lokuta.
Ƙungiyoyin lafiya na duniya kamar World Health Organization (WHO) da Centers for Disease Control and Prevention (CDC) sun yi gargaɗi kan amfani da hanyoyin gida marasa tushe saboda haɗarinsu ga lafiya.
Haɗarin amfani da gishiri ko hanyoyin gida
Amfani da gishiri don wannan manufa na iya jawo:
- Guba da sodium (hypernatremia): bushewar jiki, amai, rikicewar kwakwalwa.
- Zubar jini mai tsanani: wanda zai iya kaiwa ga mutuwa idan ba a samu kulawar gaggawa ba.
- Kamuwa da cuta (infection): musamman idan an haɗa da wasu hanyoyi marasa tsafta.
- Lalacewar mahaifa da koda: sakamako mai ɗorewa.
- Rashin haihuwa a gaba: sakamakon lalacewar gabobin ciki.
Wadannan ba hasashe ba ne; an tabbatar da su a fannin lafiya.
Dalilin da yasa jita-jitar ke yaduwa
- Rashin samun sahihin bayani: mutane sukan dogara da abin da suka ji.
- Tsoron magana: batun lafiya da juna biyu yana da nauyi a al’umma.
- Sauƙin samun gishiri: mutane sukan ɗauka duk abin da ya yi sauƙi yana da aminci.
Abin da doka da addini ke cewa (taƙaice)
- Doka: Dokokin zubar da ciki sun bambanta daga ƙasa zuwa ƙasa. A wasu wurare, ana yarda ne kawai idan lafiyar uwa na cikin haɗari.
- Addini: A Musulunci, batun zubar da ciki yana da tsauri kuma yana da sharuɗɗa. Yawanci ana gargaɗi da gujewa duk abin da zai cutar da rai.
Saboda haka, bin hanyoyin da ba su da tushe na iya jefa mutum cikin matsala ta doka da addini.
 |
| Zubar da ciki da gishiri benefits |
Menene hanyoyin lafiya da aka amince da su?
Idan akwai damuwar lafiya, jinin da ba ya tsayawa, ko ciki mai hatsari, hanya ɗaya tilo ita ce:
- Tuntuɓar ƙwararren likita a asibiti.
- Yin gwaje-gwaje da shawara bisa ƙa’ida.
- Bin abin da ilimin likitanci ya amince da shi.
WHO da manyan cibiyoyin lafiya sun jaddada cewa kula da lafiya a asibiti ce kawai ke rage haɗari.
Tambayoyi da ake yawan yi
Shin shan gishiri kaɗan na iya jawo zubar da ciki?
A’a. Shan gishiri kaɗan ba shi da alaƙa da zubar da ciki. Abin da ya fi yi shi ne cutarwa idan an yi yawa.
Me ya sa wasu ke cewa ya yi musu aiki?
Yawanci abin da ke faruwa zubar jini ko matsala ce da ta zo da kanta, ba wai gishiri ya yi wani aiki ba. Danganta hakan da gishiri kuskure ne.
Me zan yi idan na riga na yi kuskure?
Nemi agajin likita nan take. Gaggawa na iya ceton rai.
Shawarwari masu muhimmanci
- Idan kina da tambaya kan lafiyar ciki, ki nemi likita ko ma’aikacin jinya mai izini.
- Ki guji shawarwarin da ba su da tushe daga intanet ko abokai.
- Ki karanta bayanai daga ƙungiyoyin lafiya na duniya.
Dangantaka da wasu batutuwa
Idan kina sha’awar ƙarin ilimi, duba batutuwa masu alaƙa kamar:
- Yadda Ake Family Planning da Kanunfari
- Gyaran Jiki: Amfanin Lalle 13 Ga Mata
- Abubuwan Dake Taimakawa Mace Samun Saurin Daukar Ciki
Waɗannan bayanai suna taimakawa wajen yanke shawara mai kyau.
Kammalawa
Maganar “zubar da ciki da gishiri benefits” ba ta da tushe na kimiyya ko likitanci. Abin da aka fi samu shi ne haɗari mai tsanani ga lafiya, ba fa’ida ba. Hanya mafi aminci ita ce neman shawarar ƙwararru da bin abin da kimiyya ta tabbatar. Lafiya amanar Allah ce; kada a jefa ta cikin haɗari saboda jita-jita.
