Bambancin Maniyyi, Maziyyi da Wadi: Hukuncinsu da Yadda Ake Tsarkakewa
A Musulunci, akwai wasu abubuwan da kan fito daga al'aurar mutum waɗanda suke da kamanni da juna, amma hukuncinsu wajen tsarki ya bambanta. Daga cikin mafi muhimmanci akwai maniyyi, maziyyi da wadi.
Sanin bambancin waɗannan abubuwa yana taimaka wa Musulmi wajen fahimtar lokacin da ake buƙatar wankan janaba, lokacin da alwala kawai ta isa, da kuma yadda ake tsaftace jiki ko tufafi.
Allah Madaukakin Sarki Ya bayyana hukuncin janaba da tsarki a cikin Alƙur'ani, inda Ya ce:
“Idan kun kasance masu janaba, to ku tsarkake kanku.”
(Suratul Ma’idah: 6)
A wannan bayani, za mu duba menene maniyyi, maziyyi da wadi, bambancinsu, da abin da Musulmi ya kamata ya yi idan ɗaya daga cikinsu ya fito.
Menene Maniyyi?
Maniyyi shi ne ruwan da ke fitowa daga namiji ko mace a lokacin inzali, kuma yana da alaƙa da sha'awar jima'i. Ga namiji, yawanci yana fitowa lokacin inzali kuma ana iya samun jin daɗi ko ƙarewar sha'awa tare da fitowarsa.
Akwai bayanai daga Sunnah da suka nuna muhimmancin gane maniyyi wajen hukuncin tsarki. A wani hadisi, Ummu Salamah (RA) ta tambayi Manzon Allah ﷺ game da mace da take ganin ruwa bayan mafarki, sai ya bayyana cewa idan ta ga ruwan, to ta yi wanka.
Wannan yana nuna cewa fitowar maniyyi na daga cikin abubuwan da ke da alaƙa da wankan janaba.
Yaushe ake yin wankan janaba saboda maniyyi?
Idan maniyyi ya fito saboda inzali ko mafarki mai ɗauke da fitar ruwa, ana buƙatar wankan janaba kafin yin ibadun da suke buƙatar cikakken tsarki kamar sallah.
Amma idan mutum ya yi mafarki bai ga wani ruwa ba, to ba ya wajaba ya yi wanka saboda mafarkin kawai.
Menene Maziyyi?
Maziyyi wani ruwa ne mai laushi wanda kan fito daga al'aurar mutum yayin da sha'awa ta motsa, amma ba tare da an kai ga inzali ba.
Yana iya fitowa ba tare da mutum ya lura sosai ba. Wasu lokuta mutum kan ga ɗan ruwa mai ɗanko ko danshi a al'aurarsa bayan tunanin sha'awa, kallon wani abu mai tayar da sha'awa ko wata mu'amala da ta motsa sha'awa.
Muhimmin abu shi ne cewa maziyyi ba ya da hukunci iri ɗaya da maniyyi.
Menene hukuncin maziyyi?
Idan maziyyi ya fito, ba a wajabta wankan janaba saboda shi, amma yana karya alwala.
A cikin hadisin Ali bn Abi Talib (RA), ya bayyana cewa yana yawan samun maziyyi, sai Manzon Allah ﷺ ya umarce shi da ya wanke al'aurarsa sannan ya yi alwala.
Saboda haka, idan mutum ya tabbatar maziyyi ya fito:
- Ya wanke wajen da maziyyin ya shafa.
- Idan ya shafi tufafi, ya tsaftace wurin da ya shafa.
- Ya sake yin alwala.
- Ba sai ya yi cikakken wankan janaba ba saboda maziyyi kawai.
Menene Wadi?
Wadi wani ruwa ne mai kauri ko fari wanda wasu mutane kan lura da shi bayan fitsari. Ba shi da alaƙa kai tsaye da inzali kamar maniyyi.
Wadi yana da hukunci mafi kama da na najasa: idan ya fito, ana tsaftace wurin sannan a sake yin alwala.
Ba ya wajabta wankan janaba.
Wannan shi ne abin da ya bambanta shi da maniyyi.
Bambancin Maniyyi, Maziyyi da Wadi a Taƙaice
| Abin da ya fito | Yaushe yake fitowa? | Hukuncin tsarki |
|---|---|---|
| Maniyyi | Yawanci yayin inzali ko mafarki mai fitar da ruwa | Ana buƙatar wankan janaba |
| Maziyyi | Yayin motsin sha'awa ba tare da inzali ba | Wanke wajen + sake alwala |
| Wadi | Sau da yawa bayan fitsari | Wanke wajen + sake alwala |
Muhimmi: Bayyanar ruwa da halayensa na iya bambanta tsakanin mutane. Idan mutum yana da shakku mai yawa game da abin da ya fito, yana da kyau ya tambayi malamin da ya san fikihu, musamman idan yana bin wata mazhaba ta musamman.
Bambanci Tsakanin Maniyyi da Maziyyi
Wannan shi ne wurin da mutane da yawa suke rikicewa.
Maniyyi
- Yana da alaƙa da inzali.
- Yawanci yana zuwa tare da jin daɗin inzali.
- Fitowarsa tana iya jawo hukuncin janaba.
- Ana yin wankan janaba idan sharuɗɗan da suka wajabta shi sun cika.
Maziyyi
- Yana iya fitowa yayin motsin sha'awa kafin inzali.
- Yawanci ba ya zuwa da jin daɗin inzali irin na maniyyi.
- Ba ya wajabta wankan janaba.
- Yana karya alwala kuma ana tsaftace wurin da ya shafa.
Shin Mafarki Yana Wajabta Wanka?
A'a, mafarki shi kaɗai ba ya wajabta wankan janaba idan mutum bai ga wani ruwa ba.
Idan mutum ya tashi daga barci ya tuna cewa ya yi mafarkin jima'i amma bai ga wani ruwa ba, ba a wajabta masa wanka saboda mafarkin kawai.
Amma idan ya ga maniyyi bayan mafarkin, to ya yi wankan janaba.
Wannan fahimtar tana da muhimmanci saboda wasu mutane kan ɗauka cewa duk wanda ya yi mafarkin jima'i dole ne ya yi wanka, ko da bai ga wani ruwa ba.
Shin Maziyyi Yana Wajabta Wankan Janaba?
A'a.
Maziyyi yana karya alwala, amma ba ya wajabta wankan janaba. Wannan ya fito fili a hadisin Ali (RA), inda Manzon Allah ﷺ ya umurce shi da wanke al'aurarsa da yin alwala.
Saboda haka, bai kamata mutum ya wahalar da kansa da wankan janaba a duk lokacin da ya ga maziyyi ba.
Me Ya Kamata A Yi Idan Ba Ka San Wane Ne Ya Fito Ba?
Idan mutum ya kasa bambance ruwan da ya gani, kada ya yi gaggawar ɗaukar hukunci ba tare da fahimta ba.
Ana iya lura da:
- Lokacin da ruwan ya fito.
- Ko an samu inzali ko a'a.
- Ko akwai jin daɗin inzali.
- Siffar ruwan.
- Ko ya fito bayan fitsari.
- Ko ya fito ne saboda motsin sha'awa.
Idan har yanzu akwai shakku, tambayar malamin addini mai ilimin fikihu ita ce hanya mafi aminci, domin akwai wasu bayanai na fikihu da suke da ƙarin bayani gwargwadon yanayin mutum da mazhabar da yake bi.
Mecece Muhimmancin Sanin Wannan Hukunci?
Sanin bambancin maniyyi, maziyyi da wadi ba kawai batun ilimi ba ne. Yana da alaƙa kai tsaye da ibadar Musulmi.
Idan mutum ya ɗauki maziyyi a matsayin maniyyi, zai iya shiga wahala ta hanyar yin wanka a duk lokacin da hakan ya faru. Haka kuma, idan ya ɗauki maniyyi a matsayin maziyyi, zai iya yin ibada ba tare da ya cika abin da ake buƙata na tsarki ba.
Saboda haka, ilimin hukuncin tsarki yana taimakawa Musulmi wajen yin ibada cikin natsuwa da bin koyarwar Shari'a.
Kuskuren Da Ya Kamata A Guje Masa
Wasu daga cikin kurakuran da mutane ke yi sun haɗa da:
- Yin wankan janaba saboda kowane ruwa da ya fito.
- Yin sallah ba tare da sake alwala ba bayan fitowar maziyyi.
- Rashin tsaftace wurin da maziyyi ko wadi ya shafa.
- Daukar mafarki a matsayin janaba ko da babu ruwa.
- Yin hukunci da zato kawai ba tare da fahimtar alamomin ba.
- Dogaro da bayanan kafafen sada zumunta maimakon komawa ga ingantattun bayanan addini.
Abin Da Alƙur'ani da Hadisi Suka Koya
Alƙur'ani ya yi bayanin hukuncin janaba da tsarki a wurare daban-daban, ciki har da Suratul Ma'idah aya ta 6, inda Allah Ya bayyana abin da ake yi idan mutum yana cikin janaba.
Haka kuma, hadisai sahihai sun yi bayani kan maziyyi da kuma yadda mutum zai tsarkake kansa. Daga cikin hadisai akwai riwayar Ali bn Abi Talib (RA) da ke cikin Sahih al-Bukhari da Sahih Muslim game da maziyyi.
Masu son ƙarin bincike za su iya duba Sahih Muslim da hadisai kan maziyyi da kuma Suratul Ma'idah: 6.
Kammalawa
A taƙaice, maniyyi, maziyyi da wadi ba abu ɗaya ba ne, kuma hukuncinsu wajen tsarki ya bambanta.
Maniyyi yana da alaƙa da wankan janaba idan ya fito a yanayin da ke wajabta shi, yayin da maziyyi da wadi ba sa wajabta wankan janaba, sai dai tsaftace wurin da kuma sake yin alwala.
Sanin wannan bambanci yana taimaka wa Musulmi wajen guje wa kuskure da kuma gudanar da ibadarsa cikin tsarki da natsuwa.
Domin ƙarin bayani kan batutuwan tsarki da ibada, yana da kyau a koma ga Alƙur'ani, hadisai sahihai da malaman fikihu.
FAQ: Tambayoyin Da Aka Fi Yi
1. Menene bambancin maniyyi da maziyyi?
Maniyyi yana da alaƙa da inzali, yayin da maziyyi ruwa ne da kan fito yayin motsin sha'awa kafin inzali. Maniyyi na iya wajabta wankan janaba, amma maziyyi yana buƙatar tsaftace wurin da sake alwala.
2. Shin maziyyi yana wajabta wanka?
A'a. Fitowar maziyyi ba ta wajabta wankan janaba. Ana wanke wurin da ya shafa sannan a sake yin alwala.
3. Shin wadi yana wajabta wankan janaba?
A'a. Wadi ba ya wajabta wankan janaba. Ana tsaftace wurin da ya shafa sannan a sake yin alwala.
4. Idan na yi mafarkin jima'i amma ban ga ruwa ba, shin sai na yi wanka?
A'a. Mafarkin kawai ba ya wajabta wanka idan ba a ga ruwan da ke nuna fitar maniyyi ba.
5. Shin mace tana iya samun maziyyi?
Eh. Mace ma tana iya samun ruwa saboda motsin sha'awa, kuma hukuncin da ya shafi maziyyi yana da muhimmanci a gare ta kamar yadda yake ga namiji.
6. Shin fitowar maniyyi tana karya alwala?
Idan maniyyi ya fito a yanayin da ya wajabta janaba, ana buƙatar wankan janaba kafin ibadar da ke buƙatar tsarki. Ba a tsaya ga sake alwala kawai ba.
7. Me zan yi idan ban iya gane ruwan da ya fito ba?
A lura da lokacin fitowar ruwan da alamominsa. Idan shakku ya ci gaba, a tambayi malamin fikihu mai ƙwarewa domin samun hukunci da ya dace da yanayin.
- Qur'an 5:6 – Quran.com — don tabbatar da bayanin Alƙur'ani game da janaba, alwala da tsarki.
- Sahih Muslim 303 – Sunnah.com — don hadisin Ali (RA) game da maziyyi da umarnin Manzon Allah ﷺ na tsaftace wurin da yin alwala.
- Sahih al-Bukhari – Sunnah.com — madogara mai amfani wajen binciken hadisai sahihai da suka shafi tsarki da janaba.
