 |
| MENENE GONORRHEA (GONORIYA) |
Gonorrhea cuta ce ta jima’i (STI) wadda kwayar bacteria mai suna Neisseria gonorrhoeae ke haddasawa.
Ba cutar jini ba ce kai tsaye, kuma ba ta mamaye jiki gaba ɗaya ta jini sai idan an bar ta ba tare da magani ba.
YADDA GONORRHEA KE KAMUWA
Babbar hanyar kamuwa da gonorrhea ita ce:
Jima’i ba tare da kariya ba (vaginal, anal, oral)
Namiji da mace
Namiji da namiji
Mace da mace (ta hanyar ruwan jiki)
Daga uwa zuwa jariri yayin haihuwa
Ba kasafai ake kamuwa ta bandaki, kujera, fitsari a waje ko ta jini ba – wannan kusan kuskure ne.
INA GONORRHEA KE KAMA JIKI?
Kwayar cutar tana fi kama:
Ba ta shiga jini kai tsaye daga farko.
Sai dai idan an bar ta ba tare da magani ba, tana iya bazuwa zuwa jini (Disseminated Gonococcal Infection – DGI), amma wannan ba ruwan dare ba ne.
ALAMOMIN GONORRHEA
A MAZA
- Fitar ruwa mai kauri (rawaya/kore) daga azzakari
- Zafi yayin fitsari
- Kaikayi ko kumburi a gaba
- Ciwo a gwaiwa (a wasu lokuta)
A MATA
- Fitar ruwa daga farji
- Zafi yayin fitsari
- Zubar jini ba lokacin haila ba
- Jin zafi yayin saduwa
Mata da yawa ba sa nuna alamomi, amma cutar na nan tana lalata jiki a ɓoye.
LOKACIN DA ALAMOMI KE FITOWA
- Yawanci: kwanaki 2–7 bayan kamuwa
- Wani lokaci: har zuwa makonni 2
- Wasu: ba sa nuna alama kwata-kwata
ILLA DA HADARIN GONORRHEA IDAN BA A YI MAGANI BA
A MATA
- Ciwon mahaifa (PID)
- Rufe bututun haihuwa
- Rashin haihuwa
- Ciwon ciki mai tsanani
- Hadarin daukar HIV
A MAZA
- Ciwon gwaiwa (epididymitis)
- Rage ko rasa haihuwa
- Ciwon fitsari mai tsanani
A DUKA
- Zai iya shiga jini (DGI)
- Ciwon gaɓoɓi
- Zazzabi
- Matsalar zuciya ko kwakwalwa (da wuya, amma mai tsanani)
MUHIMMAN GYARA GA ABIN DA AKA FADA A RUBUTUN
❌ Gonorrhea ba cutar da ke “mamaye jini gaba ɗaya tun farko” ba
❌ Ba ta da alaƙa kai tsaye da yin fitsari a wuri mara kyau
❌ Ba sai mutum ya balaga ba kafin ta bayyana a namiji
❌ Ba kowacce dabba ke dauke da gonorrhea ba (cutar ta mutane ce)
MAGANI DA KARIYA
Gonorrhea na warkewa da maganin rigakafi (antibiotics)
Amma yanzu akwai juriya ga wasu magunguna, don haka:
- Gwaji a asibiti yana da muhimmanci
- Kada a sha magani kai tsaye ba tare da gwaji ba
Kariya
- Amfani da condom
- Gwajin lafiya kafin aure
- Maganin ma’aurata tare
- Gujewa yawan canjin abokan jima’i
A TAKAICE
- Gonorrhea cuta ce ta jima’i, ba “sanyi” na iska ba
- Jima’i ne babbar hanyar kamuwa
- Zata iya zama ba tare da alama ba musamman a mata
- Illolinta suna da tsanani idan an raina
- Gwaji + magani da wuri = kariya daga lalacewar rayuwa
 — Android Pols ){kind=link}