 |
| ASALIN “CIWON SANYI” KO TOILET INFECTION DA AKE YAWAN AMFANI DA SUNANSA |
A fannin lafiya, likitoci da masana suna amfani da kalmomi daban-daban domin sauƙaƙa fahimtar cuta ga al’umma, musamman bisa yare, al’ada da fahimtar mutane. Wannan shi ya sa ake yawan jin kalmomi irin su “ciwon sanyi” ko “toilet infection” a cikin jama’a.
Muhimmin Bayani
Sanyi ko bayan gida (toilet) ba su haifar da cuta kai tsaye.
Amma ana iya haɗuwa da ƙwayoyin cuta idan tsafta ba ta cika ba, ko kuma an yi mu’amala da mutum mai ɗauke da cutar.
Me yasa ake kiran su “Ciwon Sanyi”?
Kalmar ciwon sanyi ba sunan likitanci ba ne. An samo ta ne saboda:
- Wasu ƙwayoyin cuta (Bacteria, Virus, Fungi) suna iya rayuwa a wuraren da ke da danshi da sanyi
- Alamomin cututtukan kan haɗa da:
- kaikayi
- zafi
- kaikayin fitsari
- fitar ruwa daga gaba
Sai dai ba sanyi kansa ke haifar da cutar ba, illa dai ƙwayoyin cuta.
Hanyoyin Yaduwar Wadannan Cututtuka
Babbar hanyar yaduwa ita ce:
1. Jima’i ba tare da kariya ba
- Idan aka yi jima’i da mutum mai ɗauke da cuta, ƙwayoyin cutar na iya wucewa kai tsaye.
2. Rashin tsafta a bandaki (ba kasafai ba)
- Idan mutum mai cuta ya yi amfani da bayan gida mara tsafta,
- A lokuta masu wuya, wasu ƙwayoyin cuta na iya wucewa ta hanyar:
- zama a bandaki
- amfani da kayan da suka gurbace
Amma wannan ba ita ce babbar hanya ba.
Misalan Cututtukan da ake kira “Ciwon Sanyi” a Jama’a
Waɗannan cututtukan jima’i (STIs) ne a ilimin likitanci:
- Gonorrhea
- Syphilis
- Chlamydia
- da makamantansu
Ba toilets ne ke haddasa su ba, illa dai jima’i da mai ɗauke da cutar.
Muhimmin Kammalawa
- “Ciwon sanyi” suna ne na al’ada, ba sunan kimiyya ba
- Toilets da sanyi ba su haifar da cuta kai tsaye
- Jima’i ba tare da kariya ba shi ne babban sanadin yaduwa
- Tsafta, gwaji da wuri, da neman likita suna kare lafiya
Idan aka ga alama:
- Kada a ji kunya
- Kada a yi magani da kai
- A je asibiti domin gwaji da magani mai inganci
Kabir Danwuri Yusuf
