![]() |
| WANENE ISA PILOT DA AKE YIWA LAKABI DA 'RABI MUTUM RABI ALJANI' |
Shin “rabi mutum rabi aljani” gaskiya ne?
A takaice:
A’a. Isa Pilot ba rabi mutum rabi aljani ba ne.
Wannan kirari ne na al’ada da tatsuniya, ba hujjar ilimi, addini ko tarihi ba.
1️⃣ ASALIN SUNAN “ISA PILOT”
- Isa Sunusi Bayero (wanda ake kira Isa Pilot) mutum ne na gaskiya.
- Sunansa Pilot ya samo asali ne daga:
- kasancewarsa matukin jirgin sama (pilot) na gaskiya
- ya yi aiki da jirage, har ya taba tukin jirgi ga manyan shugabanni
A al’adance, Hausawa kan mayar da sana’a ko bajinta kirari.
Misali:
- Sarki → Sarkin Yaki
- Jarumi → Zakin Arewa
- Mai kuɗi → Attajirin Duniya
Duk ba gaskiyar zahiri ba ne, kirari ne.
2️⃣ MATSAYINSA A FADAR KANO
Abubuwan da aka tabbatar a tarihi:
- Ɗan gidan Sarakunan Bayero
- Babban hadimi a fadar Sarkin Kano
- Ya taba zama:
- Private Secretary
- Protocol Officer
- Mutum ne mai:
- tsari
- ladabi
- ƙwarewa wajen tafiya da manyan baki (local & international)
Wannan ne ya sa ake ganin kullum yana gaban Sarki.
3️⃣ DAGA INA MAGANAR “ALJANU” TA FITO?
A ilimi da addini:
- Aljani ba sa zama a matsayin hadimai a fili
- Babu hujja a:
- Al-Kur’ani
- Hadisi sahihi
- Tarihin Musulunci
Wannan maganganu sun fito ne daga:
- kirari
- kambamawa
- tsananin girmamawa
- al’adar Hausawa na yin almara
Misali irin su:
- “Zaki”
- “Goron Dutse”
- “Baƙar Fura”
- “Uban Aljani”
Duka ba a daukarsu zahiri.
4️⃣ ME YA SA MUTANE KE YI MASA WANNAN KIRARI?
A bincike na zamantakewa (sociology):
- Mutum mai:
- iko
- tsari
- tsananin tsayayya da doka
- kusanci da sarki
→ Jama’a kan girma shi fiye da kima.
Sai a ce:
- “ba mutum ba ne”
- “yana da wani abu”
Wannan psychological perception ce, ba gaskiya ba.
5️⃣ DANGANTAKARSA DA SARKI AMINU ADO BAYERO
- Isa Pilot ɗan’uwa ne ga gidan sarauta
- Babban amintacce ga Sarki Aminu Ado Bayero
- Amma:
- ba shi da wata hujjar aljani
- ba shi da iko na sihiri ko iskoki
Duk abin da yake yi: aikin mutum ne + kwarewa + tsari + amincewa
6️⃣ ABIN DA YA FI BURGEWA A GARE SHI (A GASKIYA)
Idan za a burge da Isa Pilot, to a burge da:
Ladabi
Tsari
Kwarewa a protocol
Girmama sarauta
Bin doka
Nisan hayaniya
Ba:
aljani
sihiri
iskoki
rabi mutum rabi wani abu
KAMMALAWA
Isa Pilot mutum ne na gaskiya, ba aljani ba.
Abin da ake danganta masa na “aljanu” kirari ne kawai na Hausawa, ba hujjar ilimi ko addini.
Girmama mutane da gaskiya ya fi amfani fiye da girmama su da almara.
Wasu daga cikin hotunan isah pilot







