 |
| Alamomin namiji mai sha’awa |
Alamomin namiji mai sha’awa: cikakken jagora na ilimi kan alamu, dalilai, da hanyoyin sarrafa sha’awa cikin lafiya da mutunci.
Sha’awa wani ɓangare ne na dabi’ar ɗan Adam, kuma tana bayyana ta hanyoyi daban-daban na jiki, tunani, da hali. Alamomin namiji mai sha’awa ba wai nufin rashin kamun kai ko rashin tarbiyya ba ne; sau da yawa alamu ne na halittar jiki, yanayin tunani, ko kusanci na zuciya. Wannan rubutu ya gabatar da bayani mai inganci, na zamani, kuma mai mutunci, domin taimaka wa masu karatu su fahimci abin da ke faruwa—ba tare da wuce gona da iri ba.
Menene sha’awa a fannin kimiyya?
Sha’awa (libido) haɗin gwiwa ce ta hormones, kwakwalwa, da yanayin tunani. Testosterone na taka muhimmiyar rawa ga namiji, tare da tasirin abubuwan waje kamar damuwa, bacci, da lafiya.
Masana lafiya sun bayyana cewa sha’awa na iya ƙaruwa ko raguwa bisa yanayi, ba lallai ta kasance a daidai mataki kullum ba (duba Mayo Clinic: https://www.mayoclinic.org).
Manyan alamomin namiji mai sha’awa
Alamu na iya bambanta daga mutum zuwa mutum, amma akwai wasu da ake yawan gani.
1) Canjin hali da kulawa
Namiji mai sha’awa na iya:
- nuna ƙarin kulawa da sha’awa ga abokin zama,
- neman tattaunawa da kusanci na zuciya,
- nuna ƙarin tausayi ko yabo.
Wannan ba tilas ba ne ya kasance kai tsaye; sau da yawa alamu ne na sha’awar kusanci gaba ɗaya.
2) Alamomin jiki
A fannin ilimin halitta, jiki na ba da alamu:
- ƙaruwa a kuzari ko tashin hankali na jiki,
- sauyin bugun zuciya a wasu lokuta,
- jin ƙarin zafi ko kuzari a jiki.
NHS ta nuna cewa hormones na iya shafar bugun zuciya da kuzari a lokacin sha’awa (https://www.nhs.uk).
3) Sauyin tunani da mayar da hankali
Sha’awa na iya shafar tunani:
- yawan tunanin kusanci,
- sauyin yanayin bacci,
- ƙaruwa a sha’awar abota da kusanci.
Wadannan na faruwa ne sakamakon sinadarai a kwakwalwa kamar dopamine.
4) Neman kusanci da lokaci tare
Namiji mai sha’awa kan:
- neman lokaci tare da abokin zama,
- ƙara sha’awar hira ko ayyuka na tare,
- nuna damuwa idan an yi nesa.
Wannan yana nuna sha’awar haɗin zuciya, ba jiki kaɗai ba.
Abubuwan da ke ƙara ko rage sha’awa
Ba duka namiji ke nuna sha’awa iri ɗaya ba, domin abubuwa da dama na shafar ta.
Abubuwan da ke ƙara sha’awa
- Lafiyar jiki: motsa jiki da abinci mai gina jiki.
- Bacci mai kyau: rashin bacci na rage hormones.
- Yanayi mai kyau: rage damuwa da tashin hankali.
Abubuwan da ke rage sha’awa
- damuwa mai tsanani,
- wasu magunguna,
- rashin lafiya ko gajiya.
WHO ta jaddada muhimmancin lafiyar tunani wajen daidaita sha’awa (https://www.who.int).
Bambanci tsakanin sha’awa da dabi’a
Yana da muhimmanci a bambanta:
- Sha’awa: halitta ce, tana zuwa ta tafi.
- Dabi’a: yadda mutum ke sarrafa sha’awarsa cikin mutunci.
Mutum na iya jin sha’awa amma ya zaɓi kamun kai da girmama iyaka.
Yadda ake sarrafa sha’awa cikin lafiya
Sarrafa sha’awa na taimakawa lafiyar tunani da zamantakewa.
Hanyoyi masu amfani
- Yin motsa jiki akai-akai.
- Neman ayyukan da ke karkatar da tunani (karatu, ibada, aiki).
- Tattaunawa mai kyau da abokin zama.
- Neman shawarar ƙwararre idan sha’awa ta zama matsala.
Planned Parenthood na ba da shawarwari kan sarrafa sha’awa da girmama yarda (https://www.plannedparenthood.org).
Alamomin da ke bukatar shawarar likita
A wasu lokuta, alamu na iya nuna matsala.
- Sha’awa mai yawa ko mara tsari da ke hana rayuwa ta yau da kullum.
- Canji kwatsam a sha’awa ba tare da dalili ba.
- Haɗuwa da damuwa, bakin ciki, ko rashin bacci.
A irin waɗannan lokuta, ganin likita ko ƙwararren lafiyar tunani ya dace.
Tambayoyin da ake yawan yi
Shin yawan sha’awa alama ce ta rashin tarbiyya?
A’a. Sha’awa halitta ce; tarbiyya ita ce yadda ake sarrafa ta.
Shin shekaru na shafar sha’awa?
I, sha’awa na iya canzawa da shekaru, amma ba lallai ta ɓace gaba ɗaya ba.
Ƙarin karatu a shafinmu
Kana son fahimtar kanka ko abokin zamanka fiye da haka? Karanta ƙarin jagorori na ilimi a shafinmu domin samun shawarwari masu inganci kan lafiya da dangantaka.
Kammalawa
Alamomin namiji mai sha’awa wani ɓangare ne na halittar ɗan Adam da ke bayyana ta hanyoyi daban-daban. Fahimta, ilimi, da sarrafawa cikin mutunci su ne mabuɗan zaman lafiya da lafiya. Idan aka haɗa ilimi da kamun kai, sha’awa na zama abin da ke ƙarfafa dangantaka maimakon ya zama matsala.
